روز گذشته بازارچه جنت دچار آتشسوزی گسترده شد؛ حادثهای که با حضور چند ایستگاه آتشنشانی مهار شد و خوشبختانه تلفات جانی نداشت اما تمام غرفهها را بهطور کامل از بین برد و معیشت شمار زیادی از کسبه را با تهدید جدی مواجه کرد.
بازارچه جنت از بازارهای محلی باسابقه در محدوده جنتآباد است که بیش از یک دهه محل فعالیت دهها غرفهدار بوده است. این بازارچه با سازهای سولهای و تراکم بالای غرفهها فعالیت میکرد؛ شرایطی که سالها بهعنوان یک ریسک ایمنی شناخته میشد و بارها مورد هشدار قرار گرفته بود.
پس از وقوع حادثه، سخنگوی سازمان آتشنشانی تهران صراحتاً اعلام کرد که بازارچه جنت پیش از این بارها اخطار ایمنی دریافت کرده بود. این اظهارات نشان میدهد که ناایمن بودن بازار برای نهادهای مسئول امری پنهان یا تازه نبوده و خطر بروز چنین حادثهای از مدتها قبل وجود داشته است؛ با این حال، هشدارها در عمل به تصمیم یا اقدام بازدارنده مؤثری منجر نشد.
موضوع بازارچه جنت حتی به صحن شورای شهر تهران نیز کشیده شده بود. در تابستان ۱۴۰۳، زهرا شمساحسان، عضو شورای شهر تهران، در تذکری پیش از دستور به بحث حذف یا جابهجایی این بازارچه پرداخت و خواستار توقف تصمیمات شتابزده و بررسی دقیقتر وضعیت آن شد؛ تذکری که در آن بر اهمیت معیشتی بازار و پیامدهای اجتماعی هرگونه تصمیمگیری تأکید شده بود.
با این حال، گذر زمان نشان داد که این هشدارها نیز به نتیجه مشخصی نرسید. نه جابهجایی بازارچه به سرانجام عملی رسید و نه برنامهای شفاف و الزامآور برای ایمنسازی اساسی آن اجرا شد. این تعلل، بازارچه جنت را در وضعیتی معلق رها کرد؛ وضعیتی که در آن نه امنیت تأمین شد و نه تکلیف فعالیت بازار روشن.
در چنین شرایطی، مدیریت شهری میبایست یا با استفاده از ابزارهای قانونی، ایمنسازی را بهطور جدی الزامآور میکرد یا در صورت غیرقابل اصلاح بودن شرایط، جابهجایی بازارچه را در اولویت فوری قرار میداد.
اکنون و پس از وقوع حادثه، پرسش اصلی این است که چرا با وجود اخطارهای مکرر آتشنشانی، رفع نواقص ایمنی در دستور کار جدی قرار نگرفت و چرا تعیین تکلیف بازارچه در همه این سالها در بلاتکلیفی باقی ماند؛ پرسشی که پاسخ به آن میتواند میزان مسئولیتپذیری نهادهای متولی را روشنتر کند.
حادثه بازارچه جنت بار دیگر یادآور این واقعیت است که بیتوجهی به هشدارهای تخصصی و تعلل در تصمیمگیری، حتی اگر به تلفات جانی منجر نشود، میتواند خسارات اقتصادی و اجتماعی جبرانناپذیری به همراه داشته باشد.
در همین رابطه، کامران عبدولی، معاون حفاظت و پیشگیری سازمان آتشنشانی تهران، در گفتوگو با ایسنا با بیان اینکه این مجموعه ۲۵۳ غرفه و در زمینی به مساحت ۵۰۰۰ متری احداث شده بود که عمدتا صنف پارچه، لباس، سیسمونی، تعمیرات طلا و … بودهاند گفت: متاسفانه اصول ایمنی مانند جداسازی و منطقه بندی حریق، عدم آماده بکار بودن سیستمهای اعلام و اطفا حریق رعایت نشد و همچنین سیم کشیهای ناایمن نیز از جمله موارد ناایمنی این بازارچه بودند.
وی ادامه داد: علت حریق به علت تخریب سازه و لزوم آوراربرداری توسط کارشناسان پیشگیری در حال بررسی است. این حادثه خوشبختانه تلفات جانی نداشته، لیکن خسارات مالی تا چند روز آینده و پس از بررسی مشخص خواهد شد.
وی با اشاره به ناایمن بودن این بازارچه تصریح کرد: مجموعه مذکور در سالهای گذشته ۵ باز اخطار و دستورالعمل ایمنی و آتش نشانی دریافت کرد و آخرین آن آذر ۱۴۰۳ بود.
همچنین ناصر امانی عضو شورای شهر تهران در این خصوص با بیان اینکه ایمن سازی مراکز و ساختمانهای ناایمن یک کار متقابل بین مدیریت شهری و مالکین است، گفت: درست است شهرداری چند بار در این خصوص تذکر داده است اما این تذکرات کفایت نمیکند و باید پیگیری میکردند و مالکین را برای ایمن سازی به کمیته مربوطه دعوت میکردند.
وی ادامه داد: دستگاه قضایی، نیروی انتظامی، آتش نشانی و بقیه مدیران امر میبایست مالکین را ملزم کنند در یک زمان مشخص نسبت به ایمن سازی اقدام کنند. این مجموعه خصوصی کم مراجعه نبود و بازار بزرگی بوده که تعداد زیادی از مردم به آن مراجعه میکردند.
عضو شورای شهر تهران در گفتوگو با ایسنا اضافه کرد: ایمنسازی این بازارچه باید در اولویت قرار میگرفت اما به نظر میآید کوتاهی و قصور از سوی متولی ایمنسازی و کسانی که از آن بهرهبرداری میکنند، صورت گرفته است.
وی در پایان خاطرنشان کرد: حادثه تلخی در ایامی که فشار اقتصادی روی مردم است، رخ داده است و مایه تاسف است؛ مدیریت شهری باید به سرعت به خانوادههای آسیب دیدهها کمک کند و شهرداری نیز در خصوص این اتفاق گزارشی تهیه و به شورای ارائه دهد.
